Z BANANEM PRZEZ WIEKI
Obok jablek banany sa najczesciej spozywanym owocem w krajach uprzemyslowionych. Jednakze nie tylko powyzszy fakt laczy oba owoce. Jesli wierzyc mieszkancom Sri Lanki, nie jablka tylko banana uzyl waz, aby skusic Ewe w Raju, co moze wydawac sie blizsze prawdy ( w szczególnosci zwolennikom teorii Freuda ) uwzgledniajac jego falliczny ksztalt . Bez wzgledu jednak na to, który z owoców zawazyl na losach swiata i ludzkosci, nie jest wykluczonym, ze banany rosly juz w Rajskim Ogrodzie. Z pewnoscia bananowce naleza do najstarszych roslin uprawianych na Ziemi. Pierwsze wzmianki o nich pochodza z „Buddhist Pali” ( z 6 wieku p.n.e. ) oraz z hinduskich poematów epickich „Mahabharata i Ramayana” i dlatego tez poludniowo - wschodnia Azja uwazana jest za ich ojczyzne. Ponad 2000 lat temu sam Aleksander Wielki Macedonski docenil walory smakowe bananów skosztowawszy ich podczas wyprawy do Indii w 327 r p.n.e. O tych smacznych i niewatpliwie zdrowych owocach nie zapomniano w poczatkach naszej ery, a pochodzace z tego okresu dokumenty z Chin przedstawiaja po raz pierwszy kwitnienie, dojrzewanie i zbiory na bananowej plantacji. W 650 r n.e. islamscy wojownicy przywiezli banany do Egiptu i Palestyny, skad przez Afryke Wschodnia „wyemigrowaly” one na atlantyckie wybrzeza Gwinei. Odkryte przez Portugalczyków, zostaly przetransportowane na Wyspy Kanaryjskie, gdzie w 1402 r powstaly pierwsze bananowe plantacje. Fakt ten jest godny uwagi jako ze bananów nie rozmnaza sie za pomoca wygodnych w transporcie nasion, tylko duzych i ciezkich klaczy, których przewóz ( zwazywszy na nie najlepiej rozwinieta w Sredniowieczu komunikacje ) byl niezmiernie trudny. Podczas „migracji” z Afryki na Wyspy Kanaryjskie banany uzyskaly swa obecna nazwe. „Banan” w jezyku arabskim oznacza „palec”. W 1516 roku, franciszkanski duchowny i zarazem biskup Panamy - Tomas de Berlanga przywiózl banany do San Domingo. Jego celem bylo spopularyzowanie nowego modelu zywienia wsród miejscowej ludnosci, a banany oczywiscie stanowily glówny element owego modelu. Z San Domingo banany przetransportowano na Karaiby, a nastepnie na caly kontynent srodkowo i poludniowo amerykanski, czyli tam, skad bierze poczatek ich najwazniejszy w dzisiejszych czasach szlak eksportowy. Az do roku 1886 banany pozostaly nieznane dla Europy i Ameryki Pólnocnej. Podróznicy do krajów egzotycznych przekazywali liczne informacje o „zóltych delicjach”, jednakze nie istnial zaden sposób ich sprzedazy ze wzgledu na utrudnienia zwiazane ze slabo rozwinietym przemyslem transportowym. Dojrzewajace zbyt szybko owoce nie nadawaly sie do przewozu nawet do blizej polozonych krajów. Brak chlodni i odpowiednio szybkich srodków transportu uniemozliwial jakikolwiek eksport bananów. Amerykanie po raz pierwszy kosztowali je w roku 1876. W Filadelfii na wystawie upamietniajacej 100 - lecie niepodleglosci USA owiniete w cienka folie banany sprzedawane byly za równowartosc 1,5 litra mleka ( 10 centów za sztuke ). Banany uwazano za potencjalny wartosciowy produkt w swiatowym przemysle spozywczym juz w pierwszym 25-leciu 19 wieku. Szybki rozwój przemyslowy Stanów Zjednoczonych, ich stale rosnaca pozycja w handlu ogólnoswiatowym oraz znaczny postep w konstruowaniu srodków transportu stworzyly warunki sprzyjajace importowi bananów z Ameryki Srodkowej, który w koncu 19 wieku osiagnal wielkosc okolo 16 milionów gron rocznie ( grono jest to kisc bananów rosnaca na bananowcu - przyp. aut. ). Pierwszym najbardziej znaczacym srodkiem transportu laczacym dzungle i port byla kolej ( w roku 1870 wybudowano pierwsza linie kolejowa ). W tym samym czasie umozliwiono równiez dostep do dzungli, wczesniej nieosiagalnej dla czlowieka. Niektóre z ówczesnych tras kolejowych do dzis pozostaly niezmienione, ulepszono jedynie warunki transportu. Postep w przemysle stoczniowym jest czynnikiem wiodacym w handlu bananami ( równiez innymi egzotycznymi owocami ) na skale ogólnoswiatowa. W 1903 roku wyplynal na morze „Venus”, pierwszy statek z chlodnia, co zapoczatkowalo nowa ere w transporcie morskim. Obecnie, szybkie i wyposazone w chlodnie statki przeznaczone do przewozu bananów sa gwarancja ich ciaglej obecnosci na rynkach calego swiata.